اینتل دک
مراحل اجرای سازه‌ی معکوس

شما هم حتماً وقتی نام ساختمان‌­سازی به گوش‌تان می‌خورد، مراحل سنتی ساخت یک ساختمان که از پی­‌کندن شروع می‌­شود و در ادامه به فونداسیون و ساخت می‌رسد، به ذهن‌تان متبادر می‌شود. اما در سازه‌ی معکوس یا تاپ­ داون این­‌گونه نیست! در مراحل معمول احداث یک ساختمان، ابتدا خاک‌­برداری آغاز می‌شود. سپس با تثبیت دیواره‌هایی که خاک­‌برداری شده‌­اند، کار ادامه پیدا می‌کند. در مکان گودبرداری‌­شده فونداسیون سازه اجرا می‌شود و پس از مشخص­‌شدن جای ستون‌ها، سایر مراحل ساخت نیز به ترتیب ادامه پیدا می‌کند. ولی در روش سازه‌ی معکوس یا تاپ ­داون (top_down) برخلاف مراحل معمول عمل می‌­شود و در آن احداث سازه از بالا به پایین صورت می­‌گیرد. به­‌عبارتی، در این روش ترتیب مراحل اجرای سازه به‌­کلی دگرگون می‌شود. در ادامه، به توضیح بیشتر مراحل اجرای سازه‌ی معکوس یا تاپ‌ داون (top_down) خواهیم پرداخت.

مراحل اجرای روش تاپ ­‌داون چیست؟

_ در ابتدا از دیواره‌های دیافراگمی شروع می‌کنند. این دیواره‌ها حکم سازه‌ی نگهبان را داشته و در حقیقت، اطراف گودبرداری را تثبیت نموده و از ریزش آن جلوگیری می‌کند. توجه داشته باشید که اگر عرض سازه‌ی شما کم باشد، باید به کمک استرات‌های فولادی دو دیواره‌ی پیرامونی را به یک‌دیگر متصل کنید. این کار موجب افزایش پایداری دو دیواره می‌شود. در عوض اگر عرض سازه‌ی شما زیاد باشد، باید میان دو دیواره از شمع‌های بتنی استفاده کنید. این شمع‌ها همانند ستون عمل نموده و موجب استحکام دیواره‌ها می‌شود. پس از انجام این مراحل می‌توان استرات‌ها را به دیواره‌ی دیافگرامی و شمع‌ها نصب کرد. این مرحله، پایداری خاک را افزایش داده و تأمین می‌کند.

مراحل اجرای روش تاپ ­‌داون چیست؟

_ در مرحله بعد باید عملیات حفاری خاک را آغاز کنیم. حفاری خاک باید تا طبقه‌ی منفی یک انجام شود. این کار به‌­منظور تأمین فضای لازم برای سقف اول ساختمان انجام می‌شود. سپس می‌توانیم دیواره‌ها و سقف طبقه‌ی منفی یک را اجرا کنیم. این فرایند در صورت داشتن طبقات زیر همکف بیشتر، مجدداً تکرار می‌شود.

_ در ادامه، باید فونداسیون سازه اجرا شده و باز­شدگی‌های ایجاد­شده در دال سقف‌ها بسته شود و سازه‌ی زیر زمین تکمیل شود.

_ پس از تکمیل ساخت، باید استرات‌هایی که در ابتدای کار به‌­منظور حفظ پایداری خاک مورد استفاده قرار گرفته بودند، برداشته شوند.

بیشتر بخوانید:  انواع سقف دال بتنی | مزایا و معایب استفاده از سقف دال بتنی در ساختمان

اما برای اجرای سازه‌ی معکوس باید برخی نکات را مورد توجه قرار دارد. از جمله این‌که:

  •  باید از بازشوهای مناسبی استفاده نمود که دسترسی مصالح و ماشین­‌آلات به طبقات پایین‌تر را تسهیل نماید.
  •  در این روش ساخت، علاوه‌بر بررسی‌های معمول سازه‌ای، باید ملاحظات ژئوتکنیکی نیز در محاسبات و فرایند اجرا لحاظ شود. بنابراین، سازه باید هم توسط یک مهندس سازه و هم مهندس ژئوتکنیکی طراحی و کنترل شود. این بررسی‌ها موجب می‌شود تا از عواقب جبران­‌ناپذیر و خساراتی که ممکن است به سازه وارد شود و هزینه‌های ناشی از این سهل‌­انگاری، جلوگیری شود.
  •  از آن‌جایی که این مدل احداث سازه بسیار تخصصی است، باید از نیروهای انسانی و تکنسین متخصص برای این کار استفاده کرد. استفاده از نیروهای متخصص هم از مشکلات آتی جلوگیری خواهد نمود و هم موجب خواهد شد سازه‌ی شما بالاترین کیفیت را داشته باشد.

معایب استفاده از روش سازه‌ی معکوس چیست؟

مزایای استفاده از روش سازه‌ی معکوس چیست؟

مزایای استفاده از روش اجرای سازه‌ی معکوس عبارتند از:

  •  یکی از مزیت‌های آن افزایش سرعت اجرا است، زیرا در روش تاپ­ داون پس از اجرای بخشی از طبقات زیر همکف یا تحتانی، می‌توان به‌­صورت هم‌زمان شروع به ساخت طبقات فوقانی نمود. بنابراین، موجب افزایش سرعت پروژه شده و از این نظر محبوبیت بالایی دارد.
  •  امکان اجرای عملیات حتی در بدترین شرایط جوی به‌­دلیل مدفون‌­بودن سازه و زیر­زمینی­‌بودن وجود دارد.
  •  برای شروع به کار با این روش، نیازی به رضایت و اجازه‌ی همسایگان نیست.
  •  این روش در کاهش هزینه‌های سازه نگهبان و مهار گودها به روش نیلینگ بسیار مؤثر است. ضمن این‌که به‌­دلیل سرعت بالای پیشرفت این نوع پروژه‌ها، هزینه‌های مربوط به نیروی انسانی نیز کاهش پیدا می‌کند.
  •  در روش بالا به پایین چون آخرین مرحله‌ی ساخت مربوط به اجرای فونداسیون است، لذا نشست خاک زیر پی ناشی از بار مرده‌ی ساختمان نیز کاهش می‌یابد.
  •  این روش در ساخت پروژه‌هایی که از تعداد طبقات زیر­زمینی زیادی برخوردار هستند، بسیار کارآمد است.
  •  اجرای بتن سقف و تیرها به بهترین شکل ممکن صورت می‌گیرد. زیرا سازه با مدفون­‌بودن در دل خاک از هرگونه شرایط نامساعد جوی به دور می‌ماند.
  •  در روش تاپ­ داون ریسک وارد­نمودن خسارت به ساختمان و سازه‌های مجاور به حداقل ممکن خواهد رسید.
  •  در اجرای این روش می‌­توان فضای لازم و مجهز کارگاهی را فراهم کرد. در‌این‌صورت، استفاده از خیابان و معابر به حداقل می‌رسد.
  •  برای اجرای سازه‌ی معکوس به حداقل فضا احتیاج است و امکان آرماتور­بندی و قالب­‌بندی در فضای محدود امکان‌­پذیر است.
  •  امکان اجرای هم‌زمان عایق‌بندی پشت دیوارهای حائل که منجر به آب‌بندی‌­شدن کل قسمت مدفون سازه تا زیر فونداسیون می‌شود، وجود دارد.
بیشتر بخوانید:  مراحل ساخت ساختمان از ابتدا تا انتها | جزئیات مراحل ساختمان‌سازی

البته در کنار تمامی مزایای ذکر­شده، این روش از معایبی نیز برخوردار است؛ مانند:

  • دسترسی محدود جهت خارج­‌نمودن خاک از طریق بازشوها
  • دشواری اجرا و نیاز به نیروهای متخصص
  • پیچیدگی اتصال دال به ستون و دیوارهای حائل
  • نیاز به تهیه‌ی ماشین‌­آلات خاص به‌­دلیل دسترسی دشوار
  • بالا­بودن احتمال خروج از مرکزیت ستون­‌ها در صورت اجرا و طراحی نامناسب
  • بالا­بودن احتمال نشت آب در صورت اجرا و طراحی نامناسب اتصال دال و دیوار
  • دسترسی سخت به سطح خارجی دیوارهای حائل جهت آب­‌بندی

موارد استفاده از روش تاپ ­داون یا سازه‌ی معکوس

موارد استفاده از روش تاپ ­داون یا سازه‌ی معکوس

_ اجرای سازه‌ی تاپ ­داون در یک سری شرایط خاص بسیار مناسب است. مثلاً زمانی‌که فضای کارگاهی کمی را در اختیار داشته باشید، این روش می‌تواند برای شما بسیار سودمند باشد. عملیات عمرانی به نسبت بزرگی سازه‌ی شما نیاز به فضای کارگاهی دارد.

_ هم‌چنین، در زمان‌هایی که عملیات عمرانی به‌­دلیل فضای محیطی خاص یا شرایط ترافیکی به­‌کندی جلو می‌رود، اجرای سازه به روش معکوس بسیار کارآمد است. در این مدل پروژه‌ها غالباً محل مورد­نظر عمق زیاد و سطح کمی داشته و همین عملیات گودبرداری را با مشکل مواجه می‌سازد. هر چقدر پیشرفت پروژه کند باشد، بار مالی بیشتری را به وجود خواهد آورد.

_ یکی دیگر از موارد استفاده از سازه‌ی top down در پروژه‌هایی است که با محدودیت زمانی مواجه هستیم. مثلاً در پروژه­‌هایی که با ترافیک خیابان اصلی تداخل دارند و با کندی پیشرفت ساخت­‌و­ساز، مشکلاتی در عبور­و­مرور افراد ایجاد می‌شود، اجرای این روش بسیار سودمند خواهد بود.

_ برخی دیگر از پروژه‌ها با موانع طبیعی و جغرافیایی روبه‌رو هستند. برای مثال، در برخی از آن­‌ها سطح آب‌های زیر­زمینی بالا بوده و همین موضوع، امکان حفاری و کار­گذاری فونداسیون را با مشکل روبه‌رو خواهد کرد. در این مواقع می‌توان با اجرای روش تاپ ­داون و استفاده از دیوارهای دیافراگمی و شمع‌های عمیق، این مانع طبیعی را از سر راه خود برداریم.

_ یک نمونه‌ی دیگر از پروژه‌هایی که امروزه هم رونق زیادی دارند، فروشگاه‌ها، مجتمع‌های تجاری و ساختمان‌هایی است که طبقات زیر­زمینی زیادی دارند. اجرای این پروژه‌ها به روش top down هم از لحاظ اقتصادی بسیار مقرون‌­به‌­صرفه است و هم سرعت پیشرفت آن در مقایسه با روش پایین به بالا، بسیار چشم‌گیر است.

سخن پایانی

برای هر کاری از جمله احداث یک ساختمان، اصول و مقررات خاصی وجود دارد که بعضاً می‌توانند کار را برای ما سخت کنند. اما روش‌هایی وجود دارند که با آن‌­ها می‌توان از اصول و روش‌های قدیمی فاصله گرفت؛ روش top down یکی از روش‌های نوین احداث سازه است که در این مقاله به تفصیل به آن پرداختیم. شما می‌­توانید بعد از مطالعه‌ی این مقاله بهترین تصمیم را برای پروژه‌ی خود داشته باشید.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *